GESCHIEDENIS - Bolivia


"Tiwanaku" en "Inca"


In de jaren voordat de Spanjaarden het huidige Bolivia koloniseerden werd het land bestuurd door verschillende indianenstammen. De eerste stam zou al dateren van 13.000 v.C. In de middelste horizon (een tijdspan die veel gebruikt wordt in de Boliviaanse geschiedenis) die liep van 500 tot 900 n.C. waren de “Tiwanaku’s” de meest belangrijke stam. Zij bouwden een ingenieus infrastructuur netwerk en creëerden irrigatie kanalen en landbouw terrassen waarop gewassen verbouwd werden. Er zijn verschillende theorieën over de verdwijning van deze zeer ontwikkelde beschaafdheid. De Inca’s (de laatste oorspronkelijke veroveraars van Bolivia) arriveerden niet veel later nadat de “Tiwanku’s” verdwenen waren. Het waren zij die de eerste echte stenen steden bouwden en zeer bekwaamd waren van het vervaardigen van goud en zilver. Zij zetten een hiërarchisch systeem op voor de besturing van hun rijk en een communicatiesysteem om met elkaar in contact te blijven. Zij zouden de waarschijnlijke veroveraars van de eerder genoemde  “Tiwanaku’s” opgenomen hebben in hun midden en ze hebben toegelaten hun eigen taal en tradities te laten behouden. Aan het einde van het jaar 1520 begonnen de eerste interne strubbelingen in het machtige “Inca” rijk te ontstaan en niet veel later zouden de eerste Spanjaarden ten tonele komen.


De Spaanse kolonisatie


In 1531 waren de Spanjaarden geland in Ecuador en werd het door een burgeroorlog zeer verzwakte Inca rijk opgeslokt. De Inca’s zouden vervloekt zijn door de dood van de “man met de lange baard” (leider Tiwanaku’s) en niet veel later zou een groot deel van Zuid Amerika (waaronder “hoog Peru” zoals Bolivia toen werd genoemd) helemaal in Spaanse handen vallen. Zij zouden hun taal, gewoontes en religie aan hun onderdanen opdringen al werden sommige nomadische stammen ten oosten van de Andes nooit helemaal onderworpen. Sucre (“La Plata”) werd de hoofdstad en de door de Spanjaarden zilvermijn van “Potosi” werd hun goudmijn. De Spanjaarden maakten het mogelijk voor de hele bevolking (vroeger was dit alleen bestemd voor hoogwaardigheidsbekleders) coca bladeren te gebruiken om vooral door te werken. Ook werden zwarte slaven gebruikt voor het harde werk in de mijnen en velden.


Onafhankelijkheid en oorlogen


Al zo vroeg als in 1809 kwamen de eerste nationale gevoelens tot uiting in een onafhankelijkheidsbeweging. Spanje was in oorlog met Napoleon’s Frankrijk en toen in 1820 “Simon Bolivar” (de Zuid Amerikaanse vrijheidsstrijder) de landen Venezuela en Colombia “bevrijdden” van het Spaanse juk kwamen vele Boliviaanse guerrilla bewegingen in actie. In 1825 was “Alto Peru” onafhankelijk en werd het land naar Bolivar vernoemd en werd deze ook de eerste president. Hij zou met succes opgevolgd worden door president “Sucre” waarna een eindeloze reeks aan mislukte militaire junta’s en regeringen aan de macht zou komen. Ook zou het land door verschillende oorlogen met buurlanden verscheurd worden.  

 

Er waren twee oorlogen met Argentinië waardoor Bolivia voor het eerst stukken land van z’n grondgebied moest afstaan. In 1884 verloor Bolivia samen met Peru de Salpeteroorlog van Chili. Als gevolg daarvan moest het land de kustprovincie Litoral afstaan en verloor het z’n belangrijke zeehavens. Daarna werd het land in 1903 door Brazilië “beroofd” van z’n zeer winstgevende rubberboom plantages. Van 1932 tot 1935 was Bolivia in oorlog met buurland Paraguay. Deze “Chaco”-oorlog was het gevolg van de mogelijke vondst van olie op de Chaco Borreal, een groot dunbevolkte savanne. Meer dan 80.000 Bolivianen verloren het leven, mede door een slechte organisatie en uitbraak van ziekten en gebrek aan water in het zeer dorre gebied. Tijdens vredesafspraken zou Paraguay grote gebieden op Bolivia toebedeeld krijgen.


chaos


In 1952 vond een Revolutie plaats in Bolivia. Voor die tijd waren de winstgevende tinmijnen en de landbouwgronden in bezit van rijke families. De bevolking werd uitgebuit en waren niet meer dan Middeleeuwse horigen (“pongaje”). De tinmijnen werden genationaliseerd en de landbouwgronden herverdeeld maar in de realiteit verbeterde er weinig voor de Boliviaanse arbeiders. De communisten werden buiten de deur gehouden en in 1964 was er wederom een rechtse militaire coup. Op 8 oktober 1967 werd Che Guevara opgepakt tijdens een door de CIA georganiseerde militaire operatie van het Boliviaanse leger. Guevara werd door het Boliviaanse leger geëxecuteerd. In de jaren 70 was er nog steeds niet veel veranderd – vele wisselingen in regeringen waar constant mensenrechten werden geschonden, vervalste verkiezingen, militaire coups elkaar in een groot tempo opvolgden.  

 

In 1982 is de militaire macht overgedragen aan een burgerregering. In het begin werden er grote veranderingen in het politieke landschap gemaakt. Later zouden corruptie worden aangepakt en werden staatsbedrijven geprivatiseerd. Aan het einde van de jaren 90 toen er eigenlijk nog steeds weinig verbeterd was waren er onenigheden over de door Amerikaanse druk problematiek m.b.t. de verbouw van coca, de nog steeds op grote schaal aanwezige corruptie, de opgelopen gasprijzen en een serieus tekort aan drinkwater. Rellen tussen de oproerpolitie en betogers, waar tientallen doden zouden vallen, volgden elkaar in deze jaren snel op. De nog steeds aanwezige spanningen tussen Bolivia en Chili (zie boven) kwamen weer tot uiting bij de Boliviaanse Gasoorlog in 2003.


evo morales


Sinds de Spaanse verovering in de vroege 16de eeuw, werd deze regio van Zuid-Amerika, waar sprake is van een meerderheid van inheemse bevolking, vooral geregeerd door afstammelingen van Europese immigranten. Morales won de verkiezingen in 2005 met 53,7% van de stemmen, een absolute meerderheid, ongebruikelijk in Boliviaanse verkiezingen. Hij werd beëdigd op 22 januari 2006 voor een termijn van vijf jaar. Voorafgaand aan zijn officiële inauguratie in La Paz, werd hij ingewijd in een Aymara ritueel op de archeologische site van Tiwanaku voor een menigte van duizenden Aymara mensen en vertegenwoordigers van linkse bewegingen uit heel Latijns-Amerika. Zoals voorspeld geeft Morales de etnische meerderheid veel meer macht en dat gaat niet zonder tegenstand. De regio “Santa Cruz” en het oosten van het land (waar de meeste welvaart vandaan komt) willen meer autonomie en tijdens demonstraties die uitmondden in rellen zijn al tientallen mensen overleden.  

 

Bij de verkiezingen van 2009, werd Evo Morales herkozen met 64,22% van de stemmen. Zijn partij, de Beweging naar het Socialisme, won ook een tweederde meerderheid in beide huizen van het Nationaal Congres.In 2009 nam Bolivia een nieuwe grondwet aan. Resultaat is dat het land verdeelder is dan nooit tevoren; op het gebied van de economie, cultuur en op etnisch gebied staan partijen lijnrecht tegenover elkaar. Buitenlandse investeerders zijn te bang om te investeren met een land dat geregeerd wordt door een man die handen schud met “Hugo Chavez” van Venezuela en “Fidel Castro” van Cuba. De Verenigde Staten heeft tegen z’n zin in de “war on drugs” af gekondigd i.s.m. met Morales en de vraag is hoelang de aanhang van “Morales” hem blijft steunen als er niets veranderd met de armoede in het land wat maar niet minder wordt. In mei 2010 heeft hij een ontmoeting met de paus en nationaliseert hij vier elektriciteitsmaatschappijen. In mei 2013 wordt er een wet aangenomen die Eva Morales in staat stelt een derde termijn als president te vervullen. De Boliviaanse president Evo Morales lijkt in 2014 nog een derde termijn aan de macht te blijven. Zijn voornaamste rivaal, zakenman Samuel Doria Medina, heeft volgens de exitpoll de steun van ongeveer een kwart van de kiezers. De Boliviaanse leider is nu al het langst zittende Boliviaanse staatshoofd sinds 1839. Onder zijn bewind maakte het land een sterke economische groei door. Omdat Morales werk maakte van het terugdringen van de armoede in zijn land, dragen veel arme Bolivianen hem op handen.


actueel:


September 2015: “Dispuut”:

Het Internationaal Hof van Justitie is bereid zich te buigen over een dispuut tussen Chili en Bolivia. Bolivia eist al 130 jaar toegang tot de Stille Oceaan. Chili had geëist dat het Hof de zaak zou afwijzen, maar veertien van de zestien rechters weigerden dat. Het dispuut stamt uit 1884, toen Chili na een oorlog gebieden in Bolivia en Peru opeiste, waardoor het land later de grootste koperproducent ter wereld werd. Een grensakkoord in 1904 moest een einde maken aan de twist, maar Bolivia eiste in de loop der jaren toch weer het recht op de zee te bereiken. Dat liep zo hoog op dat Bolivia in 1978 de diplomatieke banden met Chili verbrak. Volgens het akkoord uit 1904 krijgt Bolivia compensatie voor het verloren land, in de vorm van de aanleg van een spoorlijn en gratis toegang tot Chileense havenfaciliteiten. Chili zegt het akkoord na te leven, maar volgens Bolivia is dat niet het geval.


Februari 2016: geen 4e termijn:

Evo Morales zal geen vierde termijn krijgen. Een referendum over een wetswijziging die het mogelijk zou maken dat een president een vierde termijn krijgt is nipt afgewezen. Morales zei dat hij meer tijd nodig heeft voor hervormingen in het land en wilde daarom een vierde termijn. Mocht de wetswijziging doorgaan zou hij zich opnieuw verkiesbaar stellen in 2019, waarmee hij eventueel tot 2025 president zou zijn van Bolivia. De huidigte termijn van Morales loopt af in 2020. Ondanks het feit dat de mensen nu tegen hebben gestemd geeft Morales de hoop nog niet op.


zie ook: