GESCHIEDENIS - Cuba


de ontdekking


Cuba zou al bewoont zijn in het jaar 2000 v.C oorspronkelijk door mensen uit Zuid-Amerika. Voordat de Spanjaarden voet aan wal zetten, werd het eiland bewoont door verschillende groepen indianen die elkaar beconcurreerden. In 1492 arriveerden de eerste Spaanse boten arriveerden onder leiding van Columbus die op zoek was naar een nieuwe weg naar Azië. Hij verliet het eiland echter weer snel, waarschijnlijk door het gebrek aan aanwezige edelmetalen. In 1512 keerden de Spanjaarden terug om Cuba te veroveren. De indianen deden hun uiterste best om de Spanjaarden te weren maar niet bij machte vanwege het verschil in wapens. Vele indianen sneuvelden in de strijd maar veel meer door ziektes die de Europeanen brachten. In 70 jaar zouden er van de 100.000 indianen op Cuba nog 5000 in leven zijn.  

 

Toen Cuba een kolonie van Spanje was geworden werd begonnen met het opzetten van plantages en landerijen. De inheemse bevolking werd verplicht om voor de Spanjaarden te werken. Dit systeem werd echter al in 1542 afgeschaft (naar verluidt omdat het systeem economisch niet meer rendabel was, aangezien er nog heel weinig indianen op het eiland over waren) waarna er vele slaven uit Afrika naar Cuba gebracht werden. Aanvankelijk werden er in het land vooral koeien gehouden (voor de productie van rundvlees en leer), later werd er op Cuba vooral tabak geproduceerd. Nadat Spanje ook Peru en Mexico had veroverd werd Cuba de opslagplek voor alle kostbaarheden die daar vandaan kwamen. Een keer per half jaar ging de Spaanse zilvervloot met alle kostbaarheden van Cuba naar Spanje. Doordat de haven van Havana zo vol met kostbaarheden lag werden er door de Spanjaarden meerdere forten gebouwd ter bescherming hiervan.



gouden tijden


Hoewel de Spanjaarden Cuba met vele forten probeerden te verdedigen bleek dit niet genoeg: in 1762 ontweken de Engelsen de forten bij de havens en gingen op verschillende andere plekken aan land waarna zij gemakkelijk Cuba konden innemen. Deze situatie duurde 11 maanden, waarna de Spanjaarden, in ruil voor de huidige staat Florida, het land weer terug kregen. Tijdens de korte periode van Engelse overheersing waren er erg veel slaven naar Cuba gebracht en veel  suikerrietplantages opgericht. Ook hadden de Engelsen het handelsverbod, dat de Spanjaarden hadden opgelegd aan Cuba, verbroken waardoor Cuba vrij met het buitenland kon handelen. Nadat Spanje weer de macht kreeg over Cuba bleef deze maatregel bestaan en bloeide de economie van Cuba erg op. Doordat in Haïti en de Dominicaanse Republiek een slavenopstand uitbrak steeg de prijs van suikerriet enorm en verhuisden vele plantages houders naar Cuba toe. De onafhankelijkheid van de Verenigde Staten speelde hierbij ook een rol: Cuba kon nu gaan leveren aan de Verenigde Staten terwijl alle goederen daarvoor uit het Britse Rijk kwamen. Het bevolkingsaantal steeg explosief: van slechts 150.000 inwoners in 1770 naar ongeveer 1.300.000 inwoners in 1840. Ook het aantal slaven steeg enorm: van 39.000 naar 400.000. 

 

De relatie tussen Cuba en Spanje verslechterde langzamerhand. Hoewel vele koloniën van Spanje al onafhankelijk waren bleef Cuba bij Spanje horen. Hoewel de Cubanen liever zonder de Spanjaarden verder wilden, zodat ze vrij handel konden drijven met de VS, waren ze nog erg afhankelijk van Spanje en vooral voor de handhaving van de openbare orde. 43% van de bevolking was slaaf en de Spanjaarden waren nodig om te voorkomen dat die in opstand kwamen. In 1868 brak de eerste opstand uit in het oosten van Cuba, waar minder plantages waren en de Spanjaarden dus ook minder nodig waren. Tien jaar later, in 1878 wist Spanje de opstand eindelijk te onderdrukken. In 1886 werd de slavernij op Cuba afgeschaft. Voor de suikerplantages werden contractarbeiders ingehuurd. Het verzet tegen Spanje bleef echter. Onder leiding van Jose Marti ontstond de tweede opstand maar ook deze leidde tot niets. 


Amerikaanse invloed


Vanwege een wel of niet voor opgezet plan kwam Spanje in oorlog met de VS die de eerste versloegen in het jaar 1898. Vele Spaanse koloniën werden door de Amerikanen overgenomen maar Cuba werd onafhankelijk met een verdrag dat de VS wel het recht gaf militair in te grijpen. In 1903 werd Guantanamo Bay gebouwd als marine basis op het eiland en er werden verschillende Amerikaanse presidenten toegewezen. In 1917 verklaarde Cuba de oorlog aan het Duitse Keizerrijk, een dag na de VS. Hoewel Cuba niet in staat is om soldaten naar het front te sturen heeft het land wel een belangrijke strategische positie, namelijk voor het beschermen van de Caribische eilanden van Duitse aanvallen met U-boten. Ook werden er 25.000 militairen opgeleid, maar de oorlog was al geëindigd voordat de soldaten naar Europa gestuurd konden worden. 

 

Op 4 september 1933 nam Batista na een opstand, de "Opstand der Sergeanten", het Cubaanse bestuur over. De liberale regering werd omvergeworpen en Batista trad naar voren als door zichzelf benoemde legerleider en een door de Verenigde Staten geliefde en machtige man. In 1940 wordt hij zelf als president verkozen maar verliest een aantal jaren later de verkiezingen. Op 10 maart 1952, drie maanden voor de verkiezingen, pleegde Batista opnieuw een coup. Hij voerde een autocratisch bewind; hoewel er in 1954 en 1958 verkiezingen waren, was hij de enige kandidaat.  Tijdens zijn regime werd Havana de gokstad van Midden-Amerika en groeide het toerisme enorm. De gemiddelde Cubaan merkte hier echter weinig van. In het land heerste armoede en het verzet werd steeds groter.


de revolutie


Op 26 juli 1953 deed Fidel Castro, een jonge advocaat, een poging om het regime van Batista omver te werpen. Samen met 119 andere rebellen deed hij een aanval op de Moncada kazerne in Santiago de Cuba. Deze aanval mislukte en Fidel Castro was een van de weinigen die wist te ontkomen. Later werd hij toch opgepakt en naar de gevangenis gebracht, terwijl er eigenlijk bevolen was alle leiders van de groep direct te executeren. Fidel en zijn groep werden veroordeeld tot 15 jaar cel. In februari 1955 won Batista de verkiezingen en als teken van verzoening liet hij op 15 mei 1955 een aantal politieke gevangenen vrij, waaronder de groep van Fidel Castro. Fidel vluchtte naar Mexico waar hij de voorbereidingen zou gaan treffen voor zijn Beweging van de 26ste juli. 

 

Terwijl Fidel Castro in Mexico was trainde hij een revolutionaire garde en op 2 december 1956 kwam de groep van 82 mensen aan op Cuba met de boot Granma. Zij werden echter opgemerkt en van de 82 mensen konden er maar 12, waaronder Fidel's broer Raul en Che Guevara, vluchten naar de Sierra Maestra, een bergketen ten westen van Santiago de Cuba. Daarna volgde een strijd van twee jaar tussen de guerillia beweging van Castro en het leger van Batista. Langzaam trok de revolutie steeds verder door het land. Na tijden te hebben gevochten ontvluchtte op 1 januari 1959 Batista de hoofdstad. In ballingschap zou hij in Spanje een zeer comfortabel leventje leidden tot z’n dood in 1973. Nadat Castro aan de macht kwam veranderde er veel in Cuba. De oppositie werd uitgeschakeld. Er werd een communistische staat gevestigd en vele bedrijven genationaliseerd. Hierdoor werd de band tussen Cuba en de VS verbroken en er vertrokken zo’n half miljoen Cubanen tussen 1959 en 1970.



de Cuba crisis


Nadat de communistische Castro de macht over Cuba kreeg zocht Cuba toenadering tot de Sovjet-Unie, die op dat moment midden in de Koude oorlog met de Verenigde Staten zat en het gat wilde vullen wat de Amerikanen achterlieten. De CIA zou verschillende keren pogen Fidel te vermoorden en in 1961 werd een militaire poging gewaagd; vliegvelden werden gebombardeerd en er volgde een invasie in “the bay of Pigs” die jammerlijk mislukte – deels doordat er geen luchtbescherming was. Daarop volgde een totale handelsembargo jegens Cuba. De Sovjets wilden kernraketten plaatsen op Cuba. Castro wilde korte afstandsraketten maar de Sovjet leiding besloot middellange raketten te sturen. Omdat Amerika niet wilde dat er in hun “achtertuin” raketten werden geplaatst realiseerden zij een keten van boten die de vracht tegen zouden houden. De wereld hield z’n adem in en zou nooit meer zo dicht bij een kernoorlog komen – de 1962 Cuba crisis. In geheime onderhandelingen zou Kennedy Chrustjev beloofd hebben geen inval meer te doen in Cuba waardoor hij de gelegenheid kreeg de raketten terug te sturen naar Rusland.



embargo


In de jaren 70 krabbelde Cuba langzaam uit een dal; deels door een groeiende handel met Rusland i.p.v. Rusland en ook doordat Cubanen het werk van de vertrokkenen begon over te nemen. Het land deed actief mee in Revolutionaire acties in Afrika en Zuid-Amerika wat de relatie tussen de VS en Cuba tot een nulpunt bekoelde. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie verloor Cuba zijn belangrijkste handelspartner en bondgenoot, waarna de economie van het land volledig instortte. Dit werd versterkt door het embargo dat de VS in 1960 had ingesteld. Het land verbrak dit isolement door toenadering te zoeken tot andere landen in Zuid-Amerika en dan vooral met het Venezuela van Hugo Chávez. Door de jaren heen hebben duizenden Cubanen hun leven gewaagd door met gammele bootjes naar Florida te varen. Ook zijn er verschillende kidnappings geweest.  

 

Sinds 2008 is Raúl Castro, de broer van Fidel, de president van Cuba. Vanaf 2006 gaat het bergafwaarts met de gezondheid van Fidel Castro en heeft hij de macht beetje bij beetje overgedragen aan z’n jongere broer. De inmiddels 86 jarige Fidel is in 2010 en recentelijk (voorjaar 2013) in het parlement verschenen. In 2012 zijn er op het “neutrale” eiland Cuba onderhandelingen gaande tussen een delegatie van de Colombiaanse regering en de linkse guerrilla beweging “FARC-EP” om tot een vredesverdrag te komen. In Mei 2013 werden er belangrijke stappen gezet op het gebied van landhervormingen in het zuidwesten van het land. Raul Castro is in 2013 na een formaliteit wederom gekozen voor een nieuw parlementstermijn van 5 jaar. Daarvoor had hij herhaaldelijk z’n wens uitgesproken dat hij met pensioen wilde gaan – hij herhaalde nu dat hij dit gaat doen na dit termijn in 2018. Vraag is nu dat olie-leverancier en vriend Hugo Chavez (ex president van Venezuela) is overleden met Cuba.



Cuba tegenwoordig


Op de herdenkingsceremonie gehouden ter ere van het overlijden van Zuid-Afrikaans leider “Nelson Mandela” in November 2013 gebeurde er iets opmerkelijks; Amerikaans president Barack Obama gaf de Cubaanse leider “Raul Castro” een hand. De Verenigde Staten en Cuba, aartsvijanden ten tijde van de Koude Oorlog, hebben stapjes gezet om nader tot elkaar te komen. Het zou het eerste stapje worden. Nadat eerst de EU Cuba veel van z’n schulden heeft kwijtgescholden doet Rusland in Juli 2014 hetzelfde. Het gaat om ruim 30 miljard dollar (22 miljard euro), 90 procent van de totale schuld. De rest van de schuld, ongeveer 3,5 miljard dollar, moet het land in tien jaar tijd terugbetalen. Het eiland was de laatste satellietstaat van de Sovjet-Unie die nog geld verschuldigd was aan Moskou. De schuld van het Caribische eiland was verreweg het grootst. Het Sovjetgeld ging vooral op aan de aankoop van Russisch militair materieel. In December 2014 gaat Obama (na 55 jaar kil te zijn geweest) de relatie met Cuba herzien. Het Amerikaanse embargo wordt versoepeld en Washington gaat de betrekkingen normaliseren. Tevens komt er een Amerikaanse ambassade op het communistische eiland. Daarnaast wordt het reizen tussen de twee landen makkelijker, worden diverse financiële beperkingen opgeheven en wordt handel tussen de Verenigde Staten (VS) en Cuba bevorderd. Na ruim vijftig jaar wappert er in juli 2015 weer een Cubaanse vlag voor de Cubaanse ambassade in Washington. Eerder waren er al gesprekken gevoerd over voortvluchtigen en schrapte de VS Cuba als land van de terreurlijst. In September van 2015 komt paus Fransiscus aan voor een meerdaags bezoek aan het eiland.


actueel:


Maart 2016: Obama op Cuba:

De Amerikaanse president Barack Obama brengt een bezoek aan Cuba. Obama is de eerste Amerikaanse leider in 88 jaar die het eiland bezoekt. Zowel de regering in Washington als die in Havana beschouwt het bezoek als historisch. Sinds de communistische revolutie onder Fidel Castro in 1959 het pro-Amerikaanse regime omverwierp, waren de landen gezworen vijanden. Obama spreekt over het verwijderen van wat hij ziet als een overblijfsel van de “Koude Oorlog”. In Juni zou ook premier Rutte met Castro spreken in Havana.


November 2016: "Fidel Castro" is overleden:

Fidel Castro, oud-president van Cuba is op 26 November op 90-jarige leeftijd overleden. Castro was minister-president van Cuba van 1959 tot 1976 en aansluitend president van 1976 tot 2008. Onder Castro werd Cuba omgevormd tot communistische staat. De gezondheid van het oud-staatshoofd was al jaren broos. Hij werd in 2008 als president opgevolgd door zijn broer Raúl. Castro was verantwoordelijk voor het communistische Cuba. De leider liet industrie en bedrijven nationaliseren en voerde socialistische hervormingen door als gratis gezondheidszorg en educatie voor alle bewoners.


lees ook: