Reisverhalen - Duitsland

"wewelsburg"



inleiding


Met de trein reizen we van Bad Pyrmont naar Paderborn en dan met de bus naar het nietige dorpje “Wewelsburg”. Rond het dorp hangt natuurlijk een zeer donkere waas van wat zich hier tijdens WW2 heeft afgespeeld. Het is het einde van de middag als wij op een nietszeggende bushalte uitstappen en het kasteel al zien liggen. We wandelen het gebouw in naast het eigenlijke kasteel en pakken wat gratis brochures uit de bak en bemerken nu ook pas dat de entree van het museum (dokumentatiezentrum) ook kosteloos is. 


terreur en de holocaust


We beginnen in de kelder van het gebouw waar een expositie te zien is over terreur en de Holocaust. Hier wordt informatie gegeven over het ontstaan van de SS, de opkomst van het nazisme, de persoon Heinrich Himmler (leider van de SS), het concentratiekamp wat hierbij gelegen was. Een van de topstukken is het dagboek van de Reichsfuhrer SS. 

 

Geschiedenis van de Wewelsburg 

Het kasteel is gebouwd begin 17e eeuw. Wiligut wist Himmler in 1933 ervan te overtuigen dat het historische erfgoed in Wewelsburg een belangrijke symbolische waarde had voor de nazi-ideologie. Ze geloofden dat de burcht was gebouwd in 930 als bolwerk tegen de Hongaren en Hunnen. Een jaar later zou Himmler het gebouw voor 100 jaar huren en als centraal religieus oord gaan dienen waarin de heidense Germaanse elementen van het nazisme zouden worden verzameld en verder ontwikkeld. Wewelsburg zou, na een verbouwing van ongeveer 20 jaar, moeten gaan dienen als het nieuwe occulte centrum van de wereld nadat de nazi's de oorlog zouden hebben gewonnen. Himmler wilde het kasteel ombouwen tot een Reichsführerschule SS voor toekomstige SS-officieren. Hiermee zou het kasteel een Ordensburg worden. De Wewelsburg was ook het hoofdkwartier van de SS.

 

Zo zou Wewelsburg een Germaans bastion worden voor de strijd tussen Europa en Azië. Wewelsburg zou de burcht van de Graal worden. Dit was een verwijzing naar de graal van het laatste avondmaal van Jezus. Jezus gaf toen aan dat zijn bloed zou worden vergoten voor de mensheid. Volgens de nazi-ideologie zou de graal verwijzen naar het menselijk bloed dat vergoten zou worden voor de Lebensraum van de ariërs. Tevens moest Wewelsburg dienst doen als verzamelplaats van historisch materiaal uit de Germaanse oergeschiedenis, de periode voordat het Duitse Rijk werd gechristianiseerd. In de burcht moesten allerlei christelijke elementen een nieuwe Germaanse invulling krijgen of vervangen worden door mythische elementen. Zo werd het christelijke kruis eerder al vervangen door het hakenkruis.

 

Vanaf 1939 tot 1943 werd het meeste constructiewerk door dwangarbeiders uitgevoerd. In het voorjaar van 1940 werd daarom vlak bij het kasteel het concentratiekamp “Niederhagen” (Wewelsburg werd door Himmler expres niet in de naam opgenomen) in gebruik genomen – dit ligt nu in een gebied op zo’n 2 km ten oosten van het kasteel en wordt grotendeels ingenomen door nieuwe woningen. Het was het enige zelfstandige concentratiekamp in de provincie en de kleinste in z’n soort. Het “Torhuis” staat nog overeind en op de plaats waar de oude “appelplaats” was is nu een monument te bewonderen. Dit waren vaak politieke en krijgsgevangenen. Minstens 1285 gevangenen stierven door slechte leef- en arbeidsomstandigheden alsook door de intimidatie van de SS-manschappen. Aan de andere kant van het kasteel stond het voormalige “Fuhrerhaus I” (villa Bartels) en de SS (leider) woningen. In 1945 gaf Himmler opdracht het kasteel op te blazen. Dit is deels gelukt: alleen de grote noordelijke toren is vernietigd. In 1973 is men begonnen met de restauratie van de Nordturm. In 1977 is besloten om het hele kasteel te restaureren om het als oorlogsmonument te behouden met museum en jeugdherberg.



Nu wandelen we langs de tuin richting het driehoekige kasteel zelf waar nu o.a. een jeugdhostel in gevestigd is. De ingang is nu in de noordtoren waar we naar de kelder kunnen of een trap naar boven kunnen nemen. We besluiten eerst naar boven te gaan waar een grote ruimte is met grote zitzakken op de grond. Ik herinner mij een plaatje waar een groot mozaïeken embleem op de vloer staat en daarvoor zijn wij ook gekomen. Ik begin de zakken weg te trekken om de “zwarte zon” of “zonnerad” tevoorschijn te laten toveren. Opeens een stem door de microfoon om dit vooral niet te doen. Te laat; ik neem snel een foto en leg de zakken weer terug. Deze ruimte werd door Himmler, die het de “Obergruppenfurhersaal” doopte, gebruikt als  centrum voor belangrijke riten en bijeenkomsten. De zaal werd geheel volgens de gebruiken van de Ridders van de Ronde Tafel van Koning Arthur, dus met slechts twaalf gasten rondom zijn tafel, en Himmler zelf als dertiende. Twaalf leiders met de grootste verdiensten, gunstelingen van Himmler, zaten met hem aan een ronde zware eikenhouten tafel, met verguld hout in ruime varkensleren stoelen met hoge ruggen. Iedere stoel had een zilveren plaatje met de naam van degene wiens vaste plaats het was op de rugleuning. Naast ieder van hen stond een zilveren schaal, waarin hun naam gegraveerd was. Ik zie het even helemaal voor mij terwijl wij de trap weer naar beneden nemen. 


Het middelpunt van de wereld


We dalen de noordtoren af naar de kelderruimte. Hier staan we even helemaal alleen. Dit had volgens Heinrich Himmler het “middelpunt van de wereld” moeten worden en de sfeer is hier ijzig ondanks de vrolijke kunst aan de muur. Dit had de gedenkruimte moeten worden voor de dode SS officieren. Het schijnt niet helemaal af te zijn gekomen maar je kunt nog goed de swastika zien in het plafond in het midden van de ronde kelderruimte. Ik herinner mij ook foto’s van brandende fakkels aan de zijkanten van de groeve. Je mag hier geen foto’s nemen en ik zou later horen vanwege het feit dat in Duitsland beelden van swastika’s  nog immer verboden is. Daarom liggen ook die zitzakken op de vloer en is in de kelder kunst aangebracht. Nog altijd is de angst daar dat het extreem rechtse figuren aantrekt. 

 

Wij zouden de trappen van de burcht afdalen en over een smalle autoweg naar een bos verder wandelen. We passeren een Romeinse brug die helaas in z’n geheel is afgegrendeld. Het plan was om op de richel te slapen zodat wij ’s avonds hopelijk een verlicht kasteel konden bewonderen maar die optie gaat nu niet meer op. Het wordt een plaatsje naast een kabbelend beekje. 



tips & advies (2016)


In Wewelsburg is geen bus- of treinstation. Je kunt het beste de bus nemen naar Paderborn wat op een half uur bussen ligt. Prijs van een enkeltje is 6,60 euro. Daarvandaan kun je de bus of trein verder nemen (bus- en treinstation liggen naast elkaar). De trein naar bijvoorbeeld Soest kost 12,50 euro. Deze doet er 35 minuten over. 


  • Naam : (Kreis)museum “Wewelsburg

Adres        : Burgwall 19 - Buren-Wewelsburg

Prijs           : gratis

Tijden        : 10:00 – 17:00/ 18:00 (maandag gesloten)

Website    : www.wewelsburg.de

 

Inhoud (evt):

In museum Wewelsburg zijn drie verschillende musea gevestigd. Hiervan is er één voor geïnteresseerden in WW2 interessant namelijk Wewelsburg 1933 - 1945. Wewelsburg 1933 - 1945 is gevestigd in het voormalige wachtpostgebouw en verbindt de geschiedenis van de lokale SS-activiteiten en het plaatselijke concentratiekamp met de totale geschiedenis van de SS in het derde rijk. De SS, haar ideologie, belangrijkste personen in de SS en haar ongekende misdaden komen uitgebreid aan bod. Het museum bezit veel voorwerpen gerelateerd aan de SS, zoals uniformen, nazi-sieraden en een dagboek van Himmler. Het is het enige museum ter wereld speciaal over de SS. Tevens is dit een gedenkplaats voor de omgekomen gevangenen van Concentratiekamp Niederhagen/Wewelsburg.



zie ook: